Vereniging Eigen Huis, VEH, heeft de eerste meldingen ontvangen van energieleveranciers die in hun algemene voorwaarden opnemen dat zij energiedelers elk meer dan 800 euro in rekening brengen src:1421. Op 1 oktober 2026 begon de Tweede Kamer aan het wetsvoorstel dat energiedelen moet regelen, Kamerstuk 36990: de fracties leverden hun schriftelijke inbreng in. De vaste commissie stelde het verslag vast op 2 oktober 2026 src:1414.
Bij energiedelen verkoopt of geeft iemand met zonnepanelen zijn overtollige stroom aan buren, familie of een winkel om de hoek. Volgens de Energiewet mag dat sinds 1 januari 2026 als beiden dezelfde leverancier hebben. Volgens VEH maakt nog geen enkele leverancier dat mogelijk voor consumenten src:1421. De memorie van toelichting meldt dat een aantal leveranciers energiedelen tussen de eigen klanten faciliteert src:1416, en ook Energie-Nederland schrijft dat het kan als de leverancier de dienst aanbiedt src:1417. Het wetsvoorstel verplicht leveranciers mee te werken, ook als koper en verkoper verschillende leveranciers hebben.
VEH ziet drie drempels src:1421. De koper moet een vast percentage van de teruggeleverde stroom afnemen. Wat hij niet direct verbruikt, geldt als teruglevering en levert vaak minder op dan hij ervoor betaalde. Het kabinet koos voor deze vaste verdeelsleutel omdat die eenvoudiger en goedkoper is in te voeren src:1413. Verder betaalt de koper energiebelasting over gedeelde stroom, terwijl wie zijn eigen zonnestroom direct verbruikt dat niet doet. En dan de kosten: volgens VEH mogen alleen redelijke kosten die direct uit het delen volgen worden doorberekend. De ACM ziet toe op de tarieven van leveranciers, niet op de afspraken in het deelcontract zelf. Van de ondervraagde VEH-leden wil 87 procent alleen delen als het zeker iets oplevert.
Update 18 oktober 2026: de argumenten gewogen
Pieter Ruigewaard, secretaris van energiecoöperatie Heuvelrug Energie, betoogt op LinkedIn dat de bezwaren tegen energiedelen niet overtuigen en vraagt zich af wiens belangen daarmee worden verdedigd src:1420. Burgerplatform zette de argumenten naast de bronnen.
De omvang. Nederland telde in 2025 696 energiecoöperaties met naar schatting 143.211 leden, 1,7 procent van de huishoudens dp:1412 dp:1413. Daarnaast zijn er minstens 1.000 bewonersinitiatieven op het gebied van energie, volgens de Lokale Energie Monitor van Klimaatstichting HIER src:1412. De salderingsregeling stopt op 1 januari 2027 src:1415.
Wat er verandert. Bij energiedelen gaat de stroom niet fysiek naar de ontvanger. Een deel van de teruggeleverde stroom wordt per kwartier administratief overgezet src:1416. Daarover zijn voor- en tegenstanders het eens: ook Energie-Nederland schrijft dat er fysiek vrijwel niets verandert src:1417. Delen kan nu al als beide deelnemers dezelfde leverancier hebben. Het wetsvoorstel maakt delen mogelijk tussen klanten van verschillende leveranciers.
De kosten. Volgens de Raad van State is delen tussen klanten van verschillende leveranciers administratief en procedureel complexer. Het kabinet koos daarom een vaste verdeelsleutel src:1413. Netbeheerders moeten hun systemen, een loket en de registratie aanpassen. De memorie van toelichting raamt dat op ongeveer 6,3 miljoen euro eenmalig dp:1415 en 0,8 miljoen euro per jaar voor alle netbeheerders samen dp:1416; dezelfde bedragen staan in de versie die aan de Raad van State werd voorgelegd src:1415. Inclusief de aanpassingen bij leveranciers komt de geraamde regeldruk op 22,1 miljoen euro eenmalig en 1,7 miljoen euro per jaar src:1416. Energie-Nederland noemt de kosten van onbalans en verrekening reëel en wil ze bij de deelnemers leggen src:1417. De VNG mist de onderbouwing dat een dynamische verdeelsleutel duurder is en vraagt om een maatschappelijke kosten-batenanalyse src:1418.
Het net. Of energiedelen netcongestie vermindert, is onzeker. De Raad van State schrijft, op basis van een reactie van Netbeheer Nederland, dat onduidelijk is of energiedelen netcongestie vermindert of verergert src:1413. Delen is niet aan de buurt gebonden; het kabinet kan het bij algemene maatregel van bestuur geografisch beperken. Een netvoordeel ontstaat vooral als verbruik verschuift naar momenten met lokale zonnestroom.
De termijn. De Europese termijn om energiedelen tussen verschillende leveranciers mogelijk te maken, verliep op 17 juli 2026 src:1419. Het wetsvoorstel werd op 7 juli 2026 ingediend. De Tweede Kamercommissie stelde haar verslag vast op 2 oktober 2026; de uitwerking volgt in een algemene maatregel van bestuur src:1414.
Vragen van Burgerplatform. Welke kosten van energiedelen zijn aantoonbaar, en wie draagt ze: de deelnemers, alle afnemers via de netbeheerder, of de leveranciers? Waarom is er geen maatschappelijke kosten-batenanalyse van de vaste en de dynamische verdeelsleutel, met de baten voor het net en de energierekening? En hoe wordt geborgd dat energiedelen ook toegankelijk is voor huishoudens zonder eigen dak?
Burgerplatform: energie van en voor burgers
De meldingen van VEH laten zien dat de kosten die leveranciers rekenen bepalen of energiedelen van de grond komt. Hoge kosten treffen vooral mensen zonder eigen dak, omdat zij voor lokale zonnestroom op delen zijn aangewezen.
Stop. Begrens de kosten van energiedelen wettelijk tot de werkelijke, aantoonbare kosten, en laat de ACM daarop toezien. Maak de regels gelijk: gedeelde stroom hoort fiscaal hetzelfde te worden behandeld als eigen verbruik.
Bron. In het huidige model loopt energiedelen altijd via de leveranciers van de deelnemers. Geef energiegemeenschappen en coöperaties daarom een sterke wettelijke positie, zodat zij zelf kunnen leveren en delen. De Energiewet erkent energiegemeenschappen al, maar zonder vergunning leveren mag alleen met hooguit 500 leden en niet meer dan zij zelf per jaar opwekken. Dat is een begin, nog geen coöperatief energiesysteem. Zie ook Coöperatieve economie oplossing voor ongelijkheid?
Schotland laat zien dat het kan. Daar trad op 1 oktober 2026 de Community Wealth Building Act 2026 volledig in werking. Die wet verplicht de Schotse regering en alle gemeenten, samen met onder meer zorg- en ontwikkelingsorganisaties, om plannen te maken die coöperaties, werknemersbedrijven en sociale ondernemingen bevorderen en het eigendom van land en energie bij gemeenschappen leggen, ook bij hernieuwbare energie. Gemeenschappen die democratisch door de eigen bewoners worden bestuurd, hebben er bovendien al sinds 2003 een wettelijk voorkooprecht op grond. Burgerplatform wil hetzelfde voor Nederland: een wettelijke opdracht aan Rijk, provincies en gemeenten om coöperatief en lokaal eigendom van energie te bevorderen, met streefcijfers en openbare rapportage, en een voorkeursrecht voor energiecoöperaties en energiegemeenschappen. Geef democratisch bestuurde organisaties, zoals coöperaties en energiegemeenschappen, ook voorrang bij aanbestedingen en bij de keuze van leveranciers van de overheid, voor zover de Europese aanbestedingsregels dat toelaten. Waar die regels dat nu beperken, moet Nederland zich in Brussel inzetten om ze aan te passen.
Herstel. Laat het netbelang meetellen. Delen kan het stroomnet helpen als verbruik en opwek in de buurt op elkaar aansluiten, met slimme sturing en buurtbatterijen. Zie ook Het stroomnet is niet vol en Batterijen redden ons van netcongestie. Een maatschappelijke kosten-batenanalyse kan keuzes als de verdeelsleutel en de belasting op gedeelde stroom wegen, met de baten voor net, energierekening en klimaat. Leid het geld via een fonds voor brede welvaart naar buurtopwek en opslag, zodat de opbrengst bij burgers blijft. Zie ook Niet het geld ontbreekt, maar de keuzes.
Bronnen
- Vereniging Eigen Huis, persbericht Energiedelen wordt mogelijk, maar wet laat kansen liggen, 1 oktober 2026 src:1421
- Solar Magazine, Energieleveranciers willen al 800 euro rekenen voor energiedelen, 1 oktober 2026
- Tweede Kamer, wetsvoorstel 36990 Implementatiewet EMD-pakket
- Kamerstuk 36990 nr. 3, memorie van toelichting src:1416
- Kamerstuk 36990 nr. 4, advies Raad van State en nader rapport src:1413
- Kamerstuk 36990 nr. 5, verslag vaste commissie Klimaat en Groene Groei, 2 oktober 2026 src:1414
- Staatscourant 2026, 27325, tekst en toelichting zoals voorgelegd aan de Raad van State src:1415
- Eerste Kamer, wetsvoorstel 36990 src:1419
- Klimaatstichting HIER, Lokale Energie Monitor 2025 src:1412
- Energie-Nederland, Mogelijkheden energiedelen uitgebreid, 27 juli 2026 src:1417
- VNG, position paper energiedelen, 25 september 2026 src:1418
- Pieter Ruigewaard, LinkedIn, 18 oktober 2026, opinie src:1420
- ACM, Energiedelen: welke mogelijkheden biedt het en wat is de rol van de ACM src:960
- ACM, energie leveren zonder vergunning
Foto: Nanda Sluijsmans, CC BY-SA 2.0, via Wikimedia Commons.
.jpg){kind=link}